{"id":14476,"date":"2024-09-16T20:42:53","date_gmt":"2024-09-16T20:42:53","guid":{"rendered":"https:\/\/test.itc.cnr.it\/W1\/?page_id=14476"},"modified":"2026-02-25T10:03:17","modified_gmt":"2026-02-25T10:03:17","slug":"lab-sostenibilita-ambientale","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/lab-sostenibilita-ambientale\/","title":{"rendered":"Laboratorio di refrigeranti e nanofluidi"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>DESCRIZIONE DELLE ATTIVITA\u2019<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Il Laboratorio di Refrigeranti e Nanofluidi svolge ricerca sperimentale sulle propriet\u00e0 termodinamiche e di trasporto di refrigeranti, nanofluidi e materiali a cambiamento di fase (PCM), con riferimento alle applicazioni nel condizionamento dell\u2019aria, refrigerazione e riscaldamento (CARR).<\/p>\n\n\n\n<p>L\u2019attivit\u00e0 \u00e8 focalizzata sulla determinazione accurata di grandezze chiave per la modellazione e la progettazione di sistemi energetici.&nbsp;Le misure sono eseguite con apparati dedicati, progettati o adattati internamente, garantendo rigoroso controllo delle condizioni operative e valutazione dell\u2019incertezza secondo criteri metrologici consolidati.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>PRINCIPALE STRUMENTAZIONE<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Refrigeranti&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Le misure di&nbsp;equilibrio liquido-vapore&nbsp;(VLE) e di&nbsp;solubilit\u00e0&nbsp;dei refrigeranti in oli lubrificanti&nbsp;sono eseguite in celle termostatate in acciaio con agitazione interna, controllo PID della temperatura (stabilit\u00e0 fino al millikelvin) e trasduttori differenziali di pressione;&nbsp;per i VLE,&nbsp;la composizione delle fasi \u00e8 determinata mediante gascromatografia on-line con calibrazione gravimetrica.<\/p>\n\n\n\n<p>La densit\u00e0 \u00e8 misurata con densimetro a tubo vibrante&nbsp;Anton Paar DMA 4200M, con controllo integrato di temperatura (Peltier) e pressione tramite pompa a siringa regolata in PID.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nanofluidi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>La caratterizzazione dimensionale e la stabilit\u00e0 dei nanofluidi&nbsp;sono&nbsp;valutate&nbsp;con lo&nbsp;strumento&nbsp;Zetasizer Nano ZS (Malvern)&nbsp;basato su Dynamic Light Scattering (DLS) con laser a 633 nm e rilevazione a 173\u00b0, che consente di determinare il diametro idrodinamico equivalente tramite l\u2019equazione di Stokes-Einstein nell\u2019intervallo 0,6 nm\u20136 \u00b5m, in condizioni isotermiche controllate (tipicamente 298 K).<\/p>\n\n\n\n<p>La conducibilit\u00e0 termica \u00e8 misurata con&nbsp;lo strumento&nbsp;ThermTest TPS2500S basato su&nbsp;tecnica Transient Plane Source (TPS, Hot Disk) mediante sensore planare a doppia spirale in nichel isolato in Kapton, operante come sorgente termica e sensore di temperatura. L\u2019analisi del transiente generato da potenza elettrica costante consente di ricavare le propriet\u00e0 di trasporto assumendo regime puramente conduttivo.<\/p>\n\n\n\n<p>Le propriet\u00e0 reologiche sono determinate con&nbsp;lo strumento&nbsp;ARG2 (TA Instruments), un&nbsp;reometro rotazionale cono-piastra a temperatura controllata e gradiente di taglio variabile, includendo fasi di pre-condizionamento e pre-shear per garantire la riproducibilit\u00e0.<\/p>\n\n\n\n<p>Il coefficiente di scambio termico convettivo \u00e8 valutato in un circuito a flusso forzato con tubo di rame riscaldato a flusso termico costante, strumentato con termoresistenze al platino, termocoppie distribuite e flussimetro Coriolis; l\u2019analisi energetica locale permette di determinare \u03b1 in funzione delle condizioni operative.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Materiali a cambiamento di fase (PCM)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Il calore latente e la temperatura di fusione dei PCM sono determinati mediante&nbsp;calorimetro&nbsp;MicroCalvet&nbsp;basato su&nbsp;calorimetria differenziale a scansione (DSC), che permette di misurare flussi di calore e capacit\u00e0 termica in funzione della temperatura nell\u2019intervallo \u221245 \u00b0C \u00f7 120 \u00b0C.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/lab-sostenibilita-ambientale\/nanosizer\/\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"480\" height=\"320\" data-id=\"17053\" src=\"https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Nanosizer-480x320.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-17053\" srcset=\"https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Nanosizer-480x320.jpg 480w, https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Nanosizer-300x200.jpg 300w, https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Nanosizer-768x512.jpg 768w, https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Nanosizer-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Nanosizer-2048x1365.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 480px) 100vw, 480px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/lab-sostenibilita-ambientale\/miscibilita\/\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"480\" height=\"319\" data-id=\"17055\" src=\"https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Miscibilita\u0300-480x319.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-17055\" srcset=\"https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Miscibilita\u0300-480x319.jpg 480w, https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Miscibilita\u0300-300x199.jpg 300w, https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Miscibilita\u0300-768x511.jpg 768w, https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Miscibilita\u0300-1536x1021.jpg 1536w, https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Miscibilita\u0300-2048x1362.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 480px) 100vw, 480px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/lab-sostenibilita-ambientale\/densimetro\/\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"480\" height=\"360\" data-id=\"17057\" src=\"https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Densimetro-480x360.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-17057\" srcset=\"https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Densimetro-480x360.jpg 480w, https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Densimetro-300x225.jpg 300w, https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Densimetro-768x576.jpg 768w, https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Densimetro-1536x1152.jpg 1536w, https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Densimetro-2048x1536.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 480px) 100vw, 480px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/lab-sostenibilita-ambientale\/conduttivimetro-transient-hot-disk\/\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"480\" height=\"320\" data-id=\"17052\" src=\"https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Conduttivimetro-Transient-Hot-Disk-480x320.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-17052\" srcset=\"https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Conduttivimetro-Transient-Hot-Disk-480x320.jpg 480w, https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Conduttivimetro-Transient-Hot-Disk-300x200.jpg 300w, https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Conduttivimetro-Transient-Hot-Disk-768x512.jpg 768w, https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Conduttivimetro-Transient-Hot-Disk-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Conduttivimetro-Transient-Hot-Disk-2048x1365.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 480px) 100vw, 480px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/lab-sostenibilita-ambientale\/apparato-vle\/\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"320\" height=\"480\" data-id=\"17054\" src=\"https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Apparato-VLE-320x480.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-17054\" srcset=\"https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Apparato-VLE-320x480.jpg 320w, https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Apparato-VLE-200x300.jpg 200w, https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Apparato-VLE-768x1152.jpg 768w, https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Apparato-VLE-1024x1536.jpg 1024w, https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Apparato-VLE-1365x2048.jpg 1365w, https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Apparato-VLE-scaled.jpg 1707w\" sizes=\"auto, (max-width: 320px) 100vw, 320px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/lab-sostenibilita-ambientale\/apparato-nanosizer\/\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"480\" height=\"320\" data-id=\"17056\" src=\"https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Apparato-Nanosizer--480x320.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-17056\" srcset=\"https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Apparato-Nanosizer--480x320.jpg 480w, https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Apparato-Nanosizer--300x200.jpg 300w, https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Apparato-Nanosizer--768x512.jpg 768w, https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Apparato-Nanosizer--1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Apparato-Nanosizer--2048x1365.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 480px) 100vw, 480px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/lab-sostenibilita-ambientale\/apparato-misura-densita\/\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"480\" height=\"320\" data-id=\"17058\" src=\"https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Apparato-misura-densita\u0300-480x320.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-17058\" srcset=\"https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Apparato-misura-densita\u0300-480x320.jpg 480w, https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Apparato-misura-densita\u0300-300x200.jpg 300w, https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Apparato-misura-densita\u0300-768x512.jpg 768w, https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Apparato-misura-densita\u0300-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Apparato-misura-densita\u0300-2048x1365.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 480px) 100vw, 480px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/lab-sostenibilita-ambientale\/apparato-misura-coefficiente-scambio-termico\/\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"480\" height=\"270\" data-id=\"17059\" src=\"https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Apparato-misura-coefficiente-scambio-termico-480x270.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-17059\" srcset=\"https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Apparato-misura-coefficiente-scambio-termico-480x270.png 480w, https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Apparato-misura-coefficiente-scambio-termico-300x169.png 300w, https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Apparato-misura-coefficiente-scambio-termico-768x432.png 768w, https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Apparato-misura-coefficiente-scambio-termico-1536x864.png 1536w, https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Apparato-misura-coefficiente-scambio-termico.png 1923w\" sizes=\"auto, (max-width: 480px) 100vw, 480px\" \/><\/a><\/figure>\n<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>DESCRIZIONE DELLE ATTIVITA\u2019 Il Laboratorio di Refrigeranti e Nanofluidi svolge ricerca sperimentale sulle propriet\u00e0 termodinamiche e di trasporto di refrigeranti, nanofluidi e materiali a cambiamento di fase (PCM), con riferimento alle applicazioni nel condizionamento dell\u2019aria, refrigerazione e riscaldamento (CARR). L\u2019attivit\u00e0 \u00e8 focalizzata sulla determinazione accurata di grandezze chiave per la modellazione e la progettazione di [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":17050,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[33],"tags":[],"class_list":["post-14476","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lab"],"acf":[],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Designer-3.png",1024,1024,false],"thumbnail":["https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Designer-3-150x150.png",150,150,true],"medium":["https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Designer-3-300x300.png",300,300,true],"medium_large":["https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Designer-3-768x768.png",768,768,true],"large":["https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Designer-3-480x480.png",480,480,true],"1536x1536":["https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Designer-3.png",1024,1024,false],"2048x2048":["https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/Designer-3.png",1024,1024,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"webm","author_link":"https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/author\/admin\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"DESCRIZIONE DELLE ATTIVITA\u2019 Il Laboratorio di Refrigeranti e Nanofluidi svolge ricerca sperimentale sulle propriet\u00e0 termodinamiche e di trasporto di refrigeranti, nanofluidi e materiali a cambiamento di fase (PCM), con riferimento alle applicazioni nel condizionamento dell\u2019aria, refrigerazione e riscaldamento (CARR). L\u2019attivit\u00e0 \u00e8 focalizzata sulla determinazione accurata di grandezze chiave per la modellazione e la progettazione di&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14476","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14476"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14476\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17076,"href":"https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14476\/revisions\/17076"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media\/17050"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14476"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14476"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/test.itc.cnr.it\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14476"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}